Pewne organizmy jednokomórkowe oraz niektóre rośliny wytwarzają zarodniki, czyli spory. Są to przeważnie jednokomórkowe struktury zawierające jądro i niewielką ilość cytoplazmy i otoczone grubą ścianą ochronną. Ściana ta chroni je przed działaniem szkodliwych czynników środowiska zewnętrznego. Pozwala zatem gatunkowi na przetrwanie w stanie "uśpienia" niekorzystnych warunków, jak np. zbyt niskiej temperatury, suszy bądź niedostatku pokarmu. Spory (przetrwalniki) wytwarzane są przez liczne bakterie - nie może to być jednak uważane za sposób rozrodu, ponieważ każda komórka bakteryjna otacza po prostu odpowiednią otoczką fragment własnego ciała. Nie powstają zatem nowe osobniki, a przetrwalnik pozwala jedynie na przetrwanie niekorzystnych warunków stanie tzw. życia utajonego czyli anabiozy. Natomiast u niektórych glonów i u licznych grzybów spory nie są formami spoczynkowymi, lecz umożliwiają tym gatunkom rozmnażanie i rozprzestrzenianie się. Jednokomórkowa zielenica zawłotnia (Chlamydomonas) dzieli się jeden do trzech razy, wytwarzając do 8 małych zoospor, z których każda zawiera jądro, cytoplazmę i ma dwie wici. Otoczka pęka i każda uwolniona zoospora rośnie do wielkości komórki rodzicielskiej.